HISTORISCHE VERENIGING

CARSPEL ODEREN

 

PERSBERICHT             Exloo, januari 2011

  

GODSDIENSTIGE ONTWIKKELINGEN IN DRENTHE

 

Op dinsdag 18 januari houdt de bekende amateur-historicus Huib Minderhoud uit Dalen voor de leden van de Historische Vereniging Carspel Oderen en andere belangstellenden een lezing over Godsdienstige ontwikkelingen  in Drenthe. Minderhoud kan boeiend vertellen en houdt u met de nodige humor bij de les.

De bijeenkomst is in HCR Het Wapen van Exloo,  Hoofdstraat 8 in Exloo en begint om 20.00 uur.

 

Van natuurgodsdienst en offerhoogte tot vrijmaking en ontkerkelijking

Minderhoud begint in de prehistorie en eindigt in het heden. Hij volgt een pad van veranderingen in de godsdienst en kerkgang. De hunebedbouwers met de ingang altijd op het zuiden, waarvan de offerstenen hier en daar nog aanwezig zijn, getuigen van de vroegste godsdienstige belevenis in Drenthe.

Drentse prachtige oude dorpskerken vanuit het rijke romaanse leven overgaand in de witgekalkte protestantse eenvoud getuigen dan weer van een eeuwenlange traditionele vrijzinnigheid.

De rechtzinnige afscheidingen en evangelisaties vormden de breuklijn, die soms dwars door het eenvoudige dorpsleven in Drenthe liep.

Daarbij komt dan nog  de terugkeer van het rooms-katholicisme en de opkomst van het baptisme, Het Leger des Heils en andere geloofsrichtingen in het veen en de vrijmaking in 1944. Zo ontstond in Drenthe een veelvormig religieus patroon. De overal optredende ontkerkelijking van de laatste decennia veroorzaakt(e) een nieuwe ontwikkeling.


 
H
ISTORISCHE VERENIGING

CARSPEL ODEREN

 

PERSBERICHT             Exloo, maart 2011

  

VIER EEUWEN DRENTSE SCHEEPVAART

 

Op woensdag 16 maart houdt drs. Wicher Kerkmeijer uit Groningen voor de leden van de Historische Vereniging Carspel Oderen en andere belangstellenden een lezing over Vier eeuwen Drentse scheepvaart.

Kerkmeijer is maritiem historicus en werkzaam als hoofd collecties bij het Noordelijk Scheepvaartmuseum in Groningen. De bijeenkomst is in CR De Boshof, Boshof 1/3 in Odoorn en begint om 20.00 uur.

 

Vier eeuwen Drentse Scheepvaart.

De scheepvaart is eeuwenlang een belangrijke bron van inkomsten geweest voor de bewoners van Noord-Nederland. Dat Drenthe, met zijn bossen, heidevelden en hoge zandgronden ook een rijke scheepvaart­geschiedenis kent is voor velen vaak een verrassing.

In deze lezing maakt u kennis met verschillende aspecten van maritiem Drenthe. De turfwinning leidde in de loop der eeuwen tot het graven van kanalen en het ontstaan van de Drentse turfvaart. De oudste hoogveengebieden lagen in Zuidwest-Drenthe en langs de boorden van de Hunze . Hier werd al in de vijftiende en zestiende eeuw turf gewonnen, dat in kleine schepen zoals snabben werd afgevoerd naar Groningen. In de 17e eeuw werden de veengebieden bij Echten en rond Diever aan snee gebracht. Hier ontstonden geleidelijk Hoogeveen en Smilde. Via Meppel werd de turf uit dit gebied naar Holland vervoerd. In de 19e en 20e  eeuw werden de venen van Zuidoost-Drenthe ontgonnen. De turf werd via de monden en het Stadskanaal afgevoerd of vanuit Zuidoost-Drenthe via de Verlengde Hoogeveense Vaart, Meppel en de Zuiderzee.

Geleidelijk aan ontston­den er omvangrijke schippers gemeenschappen in plaatsen als Hoogeveen, Meppel, Smilde en Gasselternijveen. De Drentse schippers haalde hun schepen voor een groot deel van Drentse werven. Ook de vele werven in Groningen leverden schepen aan schippers uit de streken ten oosten van de Hondsrug. Zowel de belangrijkste scheepstypen die in Drenthe voeren, zoals pramen en tjalken, en de Drentse schippers met hun gezin, komen in deze lezing uitgebreid aan bod. Ook de vele scheepswerven langs de Drentse vaarten en kanalen  worden besproken, waarbij wordt ingegaan op hun ligging, uiterlijke verschijningsvorm en specifieke functies.

De vaart met trekschuiten, motor- en stoombeurtschepen op de Drentse kanalen is eeuwenlang van groot belang geweest voor de ontsluiting van de provincie. Trekschuiten, zoals snikken en barges vervoerden passagiers en goederen tussen de dorpen heen en weer over de kanalen. Op verschillende plekken in Drenthe werden hiervoor kleine havens aangelegd, waarvan sommige alweer zijn verdwenen. Ander zijn echter onlangs weer uitgegraven. Innovatieve ondernemingen als de  Drentsche Stoomboot Maatschappij brachten vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw nieuwe vormen van voortstuwing en vervoer naar Drenthe.

De scheepvaart van Drenthe bleef niet beperkt tot de binnenvaart. Hoewel ver van zee ontstonden er in Drenthe ook kustvaartgemeenschappen. Vooral in Gasselternijveen groeide de oorspronkelijk turfvaart, net als in de Groninger veenkoloniėn, uit tot kustvaart. Ook verder langs de Drentse monden bij het Stadskanaal woonden in het begin van de twintigste eeuw tal van zeelieden.

Tot slot wordt nog even kort ingegaan op de huidige situatie van maritiem Drenthe en is er gelegenheid tot het stellen van vragen.
 


                                                                                                                                                                                                                                                       HISTORISCHE VERENIGING

CARSPEL ODEREN

 

PERSBERICHT             Exloo, juni 2011

                                                                                                                            

CARSPEL ODEREN  HEEFT VIJFHONDERD LEDEN

 

Op woensdag 8 juni verwelkomde de Historische Vereniging Carspel Oderen haar 500e lid. Voorzitter Roelof Hoving bood bij het borstbeeld  van Max Douwes, voorafgaand aan de excursie in Klijndijk, Tinus de Jong uit Klijndijk het boek Oorlogssporen aan.  

 

Bij de oprichting in 1997 telde de vereniging 20 leden. Bij de presentatie van het 0-nummer van Spitwa(a)rk in december 1998 waren er al 70 leden. Een jaar later werd het 200e lid welkom geheten en in 2001 stond de teller op 300. In november 2004 werd het vierhonderdste lid verwelkomd.

 

Een bloeiende vereniging met een mooi tijdschrift

In 1997 werd besloten de historische vereniging Carspel Oderen te noemen. De grenzen van de voormalige gemeente Odoorn vallen nagenoeg samen met die van het oude kerspel. Bij het kerspel hoorden zowel het veen- als het zandgedeelte. Oderen is de oudste naam voor Odoorn.

In de afgelopen jaren heeft de vereniging bekendheid en (daardoor) een breder draagvlak verworven door lezingen in de diverse dorpen van de voormalige gemeente te organiseren

In 1998 werd het eerste nummer van Spitwa(a)rk, een naam die zowel in het Drents als in het Gronings kan worden uitgesproken, gepresenteerd. Sindsdien zijn vele geschiedenisverhalen gepubliceerd, met een aantal malen een special gewijd aan de Tweede Wereldoorlog. In 2008 was het jubileumnummer van Spitwa(a)rk geheel gewijd aan Max Douwes. In 2010 werd een borstbeeld van Max Douwes onthuld.

Oude nummers zijn nog steeds verkrijgbaar en daarin komen alle dorpen van de voormalige gemeente Odoorn aan bod.
 


HISTORISCHE VERENIGING

CARSPEL ODEREN

 

PERSBERICHT              Exloo, september 2011

  

HOE DEDEN ZE HET OVER DE GRENS?

GEWOONTEN EN GEBRUIKEN IN DE NEDERGRAAFSCHAP IN DE VORIGE EEUW

 

Op woensdag 5 oktober houdt Judith van Weperen uit Oosterhesselen voor de leden van de Historische Vereniging Carspel Oderen en andere belangstellenden een lezing over Gewoonten en gebruiken in de Nedergraafschap in de vorige eeuw. De bijeenkomst is in diner-café Bussemaker in Exloo en begint om 20.00 uur.

 

De Nedergrafschaft was tot aan de Tweede Wereldoorlog een afgesloten gebied, ondanks dat tussen 1896 en 1910 een spoorweg aangelegd werd. In 1925 waren de, in 34 buurtstreken gelegen, boerderijen nog steeds slechts per zandweg bereikbaar. Deze boerderijen werden bovendien pas in de jaren dertig van de vorige eeuw aangesloten op het elektriciteitsnetwerk.

Tot aan het midden van de 20e eeuw heeft de bevolking van de Nedergrafschaft een bescheiden levensstandaard gehad. Hoewel het economisch veel beter gaat, zijn vlijt en zuinigheid nog steeds belangrijke deugden. De oude traditionele waarden worden gekoesterd.  Belangrijk was en is de invloed van het calvinisme.

De lezing gaat over geboorte en doop, belijdenis, huwelijk, dood en rouw; de belangrijkste gebeurtenissen in het dagelijks leven. De gebruiken en gewoontes die hierbij hoorden lagen vast en, precies als in de zanddorpen in Drenthe, moest men aan deze gebruiken niet tornen.

Voor de echte Drenten zullen veel van de gebruiken en gewoontes herkenbaar zijn en nostalgische gevoelens oproepen.


 

HISTORISCHE VERENIGING

CARSPEL ODEREN

 

PERSBERICHT               Exloo, november 2011

 

 DRČENTS, DA’S AANDERE TAOL!

 

Op woensdag 30 november houdt  streektaalfunctionaris en directeur van het Huus van de Taol Jan Germs uit Gasselte en oud-inwoner van Odoorn voor de leden van de Historische Vereniging Carspel Oderen en andere belangstellenden een lezing over Drčents, da’s aandere taol! De lezing in het Drčents van Oring, maar is ook voor niet-Drenten goed te volgen.

De bijeenkomst is in restaurant De Boshof, Boshof 1 in Odoorn en begint om 20.00 uur.

 

Meer as viefhonderd jaor leden waren der in oes laand allén maor dialecten. Het Standaard-Nederlands mus nog oetvunden worden. Maor hoe zit het nou feitelijk met dat Nederlands en het Drčents? Biet die beide taolen mekaar? Is het echt waor daj van ‘plat’ proten dom wordt, zoas paartie lu wal ies beweerd (hebt)?

En waor proot ze nou het beste Drčents? Hoeveul soorten bint der eigenlijk? Giet het Drčents verdwienen? Waor proot ze het Nedersaksisch? Wat döt een organisaotsie as Stichting Huus van de Taol? Allemaol vraogen waoj misschien een antwoord op kriegt aj de lezing Drčents, da’s aandere taol bezuukt.

Maor… der gebeurt meer. Want in die warme, klankrieke streektaol oet oeze previncie bint schiere dinger schreven en op meziek zet. Ok daor kuj even an snoeven.

Al met al bödt Jan Germs met  Drčents, da’s aandere taol een ofwisselnde aovend. Mangs een kwinkslag, vaak leerzaam. Een powerpointprissentatie heurt derbij.

Jan Germs hef een koppelie boeken schreven in en over de Drentse taol, zo as De Sigaar, Daphne - Het verhaal van het loze wichie, een novelle op en um een basisschoel en Iemen met edik vangen. Ook schref Jan Germs verhalen veur tiedschriten as Maandewark en Roet en het toeristisch blad Drenthe.