HISTORISCHE VERENIGING

CARSPEL ODEREN

 

PERSBERICHT             Exloo, januari 2012

  

 

RUILVERKAVELING IN DRENTHE EN DE VERANDERING VAN HET DRENTSE LANDSCHAP

 

Op donderdag 19 januari houdt Bernhard Hanskamp uit Nijlande voor de leden van de Historische Vereniging Carspel Oderen en andere belangstellenden een lezing over Ruilverkaveling in Drenthe en de verandering van het Drentse landschap.

De bijeenkomst is in Spa-horecacentrum, Zuiderdiep 209 in 2e Exloërmond  en begint om 20.00 uur.

 

Carspel Oderen en de ruilverkavelingen

Harskamp vertelt dat de ruilverkavelingen het gezicht van de provincie Drenthe ingrijpend hebben veranderd. Zowel het Drentse landschap, in de brede zin van het woord, als de woon- en werkomstandigheden in de landbouw. De landbouw was,  is en blijft ook nu verreweg de grootste grondgebruiker, ondanks de huidige vele andere belangen.

Dit geldt voor de ruilverkavelingen en latere landinrichting op het zand, maar evenzeer in het veenkoloniale deel.

 

Exloërveen

De ruilverkavelingen beginnen in ons gebied in 1931 met 470 ha rond Exloërveen. Dit gebied zal uiteindelijk tot in de huidige tijd zelfs twee- tot driemaal worden verkaveld. Zoals in 1957 en nu deels in de landinrichting Odoorn, inclusief het LOFAR-project. Rond Exloërveen is dus driemaal scheepsrecht! Voor Drenthe en Nederland is dat uniek.

 

Op de essen

Rond 1940 beginnen in Drenthe de ruilverkavelingen op de essen, met name in ons gebied. Landelijk gezien zijn juist in onze  provincie de zogenaamde es-verkavelingen het meest aan de orde. De verkaveling van de essen rond Odoorn wordt in 1940 gestemd (165 ha). Rond Exloo in 1941 (400 ha). Valthe wordt ook in 1941 gestemd (200 ha) en de es-verkaveling Buinen in 1942 (125 ha).

Een echte ruilverkaveling speelt zich af rond Odoorn na 1950, ruim 750 ha. Na 1990 is er weer een inrichting in dit gebied, namelijk de landinrichting Odoorn (3.500 ha), die nu vrijwel klaar is. Borger is vanaf 1952 een hele grote ruilverkaveling van meer dan 4.200 ha. Landelijk is dit de grootste proefsanering-verkaveling in die tijd. De ruilverkaveling Bronneger- en Buinervenen (2.000 ha) komt 1961 aan snee.

 

Grote verkavelingen
Rond 1970 beginnen ook de gedachten voor een grote ruilverkaveling van het gehele veenkoloniale deel; 40.000 ha in Drenthe en 30.000 ha in Groningen. De landbouw in dit gebied vroeg een ruilverkaveling van 70.000 ha. Maar kreeg van de regering een allesomvattende herinrichting van 130.000 ha toegewezen.

 

Boek

In maart komt het boek Bewogen Ruimte, over de ontwikkeling van de gehele provincie  Drenthe van de hand van Bernhard Hanskamp uit.  Het is de naoorlogse geschiedenis over cultuur en natuur. Het gaat over ontginnen, esverkavelingen, water, ruilverkavelen, recreatie, militaire terreinen, landbouw, woningbouw, Drentse steden, dorpsschoon, natuur, welstand, snelwegen en industrialisatie. Hoe Drenthe na de oorlog als achterstandsprovincie snel een gewone provincie werd, echter met respect voor de Drentse karakteristiek in de vorm van natuur en cultuur. Deze kleurrijke publicatie omvat meer dan 300 pagina’s en verschijnt in maart. Dit specifiek Drentse verhaal wordt zowel in tekstvorm als in beelden verteld. De auteur heeft 40 jaar beroepservaring met dit onderwerp.


PERSBERICHT              Exloo, februari 2012

 

 

SMOKKEL TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

 

Op woensdag 7 maart houdt dr. Albert Eggens uit Emmen voor de leden van de Historische Vereniging Carspel Oderen en andere belangstellenden een lezing over Smokkel tijdens de Eerste Wereldoorlog. Tijdens de lezing bespreekt historicus dr. Albert Eggens de sociaal-economische en politieke problemen waarmee Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog te maken kreeg. De bijeenkomst is in Ons Dorpshuis in Valthe (Hoofdstraat 54) en begint om 20.00 uur.

 

Nederland was tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) niet één van de strijdende partijen. Desondanks waren de problemen groot in ons land. Zo moest de regering er alles aan doen om de neutraliteit te handhaven en er dreigde een tekort aan voedsel, grondstoffen en andere levensbehoeften. Door de afkondiging van nieuwe wetten en verordeningen probeerde de overheid de situatie onder controle te krijgen. Met name smokkel moest worden ingedamd. De grensstreek werd in staat van beleg verklaard, zodat militairen met vergaande bevoegdheden er het dagelijks bestuur konden overnemen.

 

Naarmate de oorlog vorderde, kregen ook veel Drenten het moeilijker. De schaarste was zelfs op het platteland wijdverbreid, terwijl steeds meer goederen een nieuwe eigenaar vonden in Duitsland. Het overhevelen van gemobiliseerde soldaten naar de grensbewaking bracht daarin weinig verandering.

 

In staat van beleg

Tijdens de lezing bespreekt Eggens de sociaal-economische en politieke problemen in  Nederland, maar zet hij ook uiteen welke gevolgen het uitbreken van deze oorlog heeft gehad voor het dagelijkse leven in Drenthe. Bijzondere aandacht krijgen de speciale overheidsmaatregelen en de aard en omvang van de daaraan gerelateerde ‘oorlogscrisiscriminaliteit’. Het gaat daarbij niet alleen om smokkel, maar bijvoorbeeld ook om het ontduiken van de goederendistributie en het in de grensstrook verblijven van personen, die door de militaire autoriteiten uit dat gebied waren gezet wegens het verstoren van de rust en algemene veiligheid. 


PERSBERICHT                  Exloo, september 2012

 

 

NOG DRIE WEKEN KANS OP HISTORISCH VERHAAL IN TE STUREN

 

De Historische Vereniging Carspel Oderen bestaat 15 jaar en organiseert een schrijfwedstrijd voor jongeren t/m 15 jaar. De vereniging is heel benieuwd wat jongeren interessant vinden van het verleden uit hun omgeving en vragen hen deel te nemen aan een schrijfwedstrijd. De vijf mooiste verhalen komen op de website en het winnende komt in tijdschrift Spitwa(a)rk. Ook is er voor de winnaar een cadeau. Inleveren kan nog tot 15 oktober. Meer informatie staat op de website, www.hvcarspeloderen.nl

 

Waar, spannend of  fantasie

Gevraagd wordt een verhaal  te schrijven over een gebeurtenis uit het verleden van de voormalige gemeente Odoorn (Carspel Oderen). Het mag waar gebeurd, heel spannend of zelf verzonnen zijn. Alles kan, de geschiedenis van een familie, een veenbrand, een verhaal over de oorlog of over de tijd van de hunebedbouwers, maar ook over hoe kinderen leefden in plaggenhutten Elk (fantasie-)onderwerp is goed, zolang het de historie, traditie of cultuur binnen de voormalige gemeente Odoorn betreft. Overleg ook eens met je ouders, opa of oma of een ouder bekende in je buurt. 


PERSBERICHT             Exloo, oktober 2012

 
 

VAN WASSCHUPSNEUGER TOT LEEDANZEGGER

 

Op woensdag 3 oktober houdt Harm-Jan Lesschen uit Oosterhesselen voor de leden van de Historische Vereniging Carspel Oderen en andere belangstellenden een lezing over rouwen en trouwen. De bijeenkomst is in diner-café Bussemaker Zuiderhoofdstraat 1 in Exloo en begint om 20.00 uur.

 

In zijn lezing gaat Lesschen in op de gewoonten en gebruiken rond trouwen en sterven en in hoeverre oude gewoonten en gebruiken nog in ere zijn of weer terugkomen.  Bij het onderdeel trouwen komen onder meer onderwerpen als boogie zetten, gribbelen, touwgie scheren, scharrelderij, schink of een zwienekop en spiensters aan de orde. Gebruiken en gewoonten als verluden, het anzeggen, huusholdplanken, grafsymboliek, groevemaolen worden bij  het onderdeel rouwen verklaard. Verhalen, gedichten en gezegden, in het Drents, komen ook nadrukkelijk in de lezing voor.

Harm Jan Lesschen is als docent verbonden aan de stichting het Huus van de Taol en geeft regelmatig de zogenaamde Drenthe-cursussen. Daarnaast is hij Taolschulte van het Huus van de Taol voor de gemeente Coevorden.  


 

PERSBERICHT                 Exloo, november 2012

 

Kiara Lok uit Valthe wint geschiedenisschrijfwedstrijd

 

De winnaar van de geschiedenisschrijfwedstrijd voor de jeugd van de HV Carspel Oderen is Kiara Lok (13) uit Valthe  met het Het huis in Eppiesbergie geworden. Tweede werd Okki Poortvliet (13) uit Odoorn met Drenthe, rond 3400 voor Christus. Roelof Hoving, voorzitter  van de HV Carspel Oderen, overhandigde de beide meisjes op de ledenavond een oorkonde en een enveloppe met inhoud. Jurylid Roel Sanders roemde de creativiteit en verhaalkunst van beide auteurs. Beide verhalen worden in het decembernummer van Spitwa(a)rk gepubliceerd.

 

De Historische Vereniging Carspel Oderen bestaat dit jaar 15 jaar en organiseerde voor jongeren tot en met 15 jaar in de voormalige gemeente Odoorn een schrijfwedstrijd.

Het bestuur was heel benieuwd wat jongeren uit het verleden van hun omgeving interessant vinden en hen werd gevraagd deel te nemen aan een schrijfwedstrijd.

De opdracht was, schrijf een verhaal over een gebeurtenis uit het verleden van de voormalige gemeente Odoorn (Carspel Oderen), het mag waar gebeurd, heel spannend of zelf verzonnen zijn.

De jury bestond uit redactielid Pim Mensingh, amateurhistoricus uit Exloo, Roel Sanders uit Zuidwolde, schrijver van diverse boeken over onder andere de schilderkunst in Drenthe en Henk Nijkeuter uit Gieten, literatuurhistoricus, hoofd van de afdeling collecties bij het Drents Archief en gemeentearchivaris in Assen. 


PERSBERICHT             Exloo, november 2012

 

MONUMENTEN IN DE VOORMALIGE GEMEENTE ODOORN

 

Op woensdag 21 november houdt Eddy van der Vegt uit Ees voor de leden van de Historische Vereniging Carspel Oderen en andere belangstellenden een dialezing over Monumenten in de voormalige gemeente Odoorn. De bijeenkomst is in restaurant De Boshof, Boshof 1 in Odoorn en begint om 20.00 uur.

 

De lezing start met een algemene inleiding over monumenten(zorg).Tijdens deze avond worden alle (rijks)monumenten van de voormalige gemeente Odoorn op dia getoond (ook bijvoorbeeld de ontwerpen van Klaas Prummel) en daarover wordt verteld. Antwoord wordt ook tijdens de lezing gegeven op vragen als hoe en wanneer is er een monumentale bescherming gekomen voor onze gebouwde omgeving? Hoe wordt iets een rijks- provinciaal- of gemeentelijk monument? Welke financiële mogelijkheden hebbeneigenaren?

 

Van der Vegt is van beroep bouwkundige en heeft zich gedurende zijn loopbaan op diverse plaatsen in het land bezig gehouden met monumenten(zorg). In 2010 was hij tijdelijk bouwkundig consulent in de provincies Groningen en Drenthe.

 

Gezinsleden van de leden van de vereniging en donateurs hebben gratis toegang en niet-leden kunnen de lezing bijwonen tegen een entree van € 3,00  per persoon. Zie ook www.hvcarspeloderen.nl  


 

PERSBERICHT                 Exloo, november 2012

 

 

Exloo, 15 november 2012

 

WINNAARS SCHRIJFWEDSTRIJD  HV CARSPEL ODOORN

 

Op woensdag 21 november wordt de winnaar van de Geschiedenisschrijfwedstrijd voor de jeugd van de HV Carspel Oderen bekendgemaakt door voorzitter Roelof Hoving.

Dan horen auteurs en leden of Het huis in Eppiesbergie van Kiara Lok (13) uit Valthe of Drenthe, rond 3400 voor Christus van Okki Poortvliet (13) uit Odoorn de winnaar is van deze schrijfwedstrijd.

Beide verhalen worden in het decembernummer van Spitwa(a)rk gepubliceerd. De prijsuitreiking is  voorafgaand aan de lezing Monumenten in de voormalige gemeente Odoorn in restaurant De Boshof in Odoorn en begint om 20.00 uur.

 

De Historische Vereniging Carspel Oderen bestaat dit jaar 15 jaar en organiseerde voor jongeren tot en met 15 jaar in de voormalige gemeente Odoorn een schrijfwedstrijd.

Het bestuur was heel benieuwd wat jongeren uit het verleden van hun omgeving interessant vinden en hen werd gevraagd deel te nemen aan een schrijfwedstrijd.

 

De opdracht

De opdracht was, schrijf een verhaal over een gebeurtenis uit het verleden van de voormalige gemeente Odoorn (Carspel Oderen), het mag waar gebeurd, heel spannend of zelf verzonnen zijn.

 

De jury

De jury bestond uit redactielid Pim Mensingh, amateurhistoricus uit Exloo, Roel Sanders uit Zuidwolde, schrijver van diverse boeken over onder andere de schilderkunst in Drenthe en Henk Nijkeuter uit Gieten, literatuurhistoricus, hoofd van de afdeling collecties bij het Drents Archief en gemeentearchivaris in Assen.

 

Het juryrapport

Drenthe, rond 3400 voor Christus

Pim Mensingh uit Exloo vond de grote fantasie van beide auteurs opmerkelijk en was getroffen door de creativiteit die in beide verhalen tot uiting komt.

In het verhaal worden gebeurtenissen beeldend beschreven, die in werkelijkheid hebben kunnen plaatsvinden, ook in deze omgeving. Dat wordt echter niet expliciet aangegeven.

Roel Sanders uit Zuidwolde (Groningen) heeft beide verhalen met veel plezier gelezen. Hij zegt: ‘Dadelijk was ik gepakt door Leila in de oertijd. Het is een verhaal met duidelijk literaire kwaliteiten. Een prachtige sfeertekening met een opening die je als lezer meteen midden in de situatie plaatst en die aan het eind een fraaie afsluiting laat zien, waardoor de hele cirkel rond is. Gemeenschapszin, gevoel voor saamhorigheid en een positieve instelling om een doel te bereiken vormen de elementen in deze fraaie vertelling’.

Henk Nijkeuter uit Gieten vindt het een mooi literair verhaal. Verder merkt hij op: ‘Goede historische basis, mooie en goed geschreven afsluiting en een verhaal met oog voor details.’

 

Het huis in Eppiesbergie

Pim Mensingh uit Exloo vond de grote fantasie van beide auteurs opmerkelijk en was getroffen door de creativiteit die in beide verhalen tot uiting komt.

In dit verhaal komt dat echt naar voren. ‘Hier vinden,’ aldus Mensingh, ‘situaties en handelingen op een zeer wonderlijke wijze plaats.’ Mensingh geeft aan dat er veel spanning in het levendige verhaal zit en constateert dat uitstekend is opgebouwd. Het viel hem op dat hij dit verhaal met veel concentratie heeft gelezen, oftewel: het hield zijn aandacht vast. ´Wat een prachtige fantasie en ik heb de indruk dat schrijfster Kiara een zekere aanleg heeft om verhalen voor kinderen te schrijven’, oordeelt Mensingh.

Roel Sanders uit Zuidwolde (Groningen) heeft beide verhalen met veel plezier gelezen. Dit is echt een verhaal voor jonge kinderen, zoals in de inleiding ook wordt aangegeven’, aldus Sanders. Maar ook hier constateert hij een sterk inlevingsvermogen. ‘Kleine mensen koppelen aan Klijndijk is, hoezeer ook gespeend van logica, echt een vondst! Het al of niet horen bij een groep, nota bene op grond van lichaamslengte, met uitsluiting als gevolg, wordt als een zwaar probleem neergezet. Maar de hilarische opeenvolging van gebeurtenissen, zal veel kinderen aanspreken’.

Henk Nijkeuter uit Gieten  zegt hierover dat het met heel veel fantasie is geschreven. Hij vindt wel dat het verhaal grote sprongen maakt, waardoor het soms lastig te volgen is. Hij meent wel dat er een mooi eind aan het verhaal is bedacht.