PERSBERICHT

           

Exloo, 11 november 2015

 

MIDWINTERTIJD: FEESTTIJD VAN HET LICHT

 

Op donderdag 26 november houdt dr. Henk Nijkeuter uit Gieten voor de leden van de Historische Vereniging Carspel Oderen en andere belangstellenden een lezing over de Midwintertijd. De tijd tussen 21 december en 6 januari was een tijd van de vele gewoonten en tradities. Een feesttijd, omdat de dagen weer langer werden en de nachten korter. De bijeenkomst is in De Boshof, Boshof 1, in Odoorn en begint om 20.00 uur.

 

De midwintertijd kent van oudsher veel gebruiken, voornamelijk rond kerstmis en oud en nieuw. Denk bijvoorbeeld aan de kerstboom. Tot in de zeventiende eeuw was het in Europa gebruikelijk het dorpsplein op te luisteren met een boom, versierd met vruchten. De boom zoals wij hem kennen, heeft zijn oorsprong in de vorige eeuw. Het gebruik van bomen en takken kent echter al een langere geschiedenis. De Romeinen gaven elkaar tijdens de kortste dag van het jaar takken, versierd met vruchten.

Tweede kerstdag is de gedenkdag van Sint Stephanus. In Drenthe ook wel Sunt Steffen genoemd. HIj wordt gezien als de eerste martelaar van het christendom, beschermheilige van arme mensen, paarden en ruiters. In Drenthe gingen kinderen van arme ouders, koeien ‘steffenen’. Dat wil zeggen dat een kind een pluk hooi voor een koe meebracht, haar deze voorhield en een rijmpje opzei: “Hum koe, ik steffen dei, koe/want het is Steffen mörgen”. De kinderen, de steffenlopers genoemd, kregen als dank een heerlijke boterham.

Tijdens midwinter had men ook de gewoonte een joelblok te verbranden. DI blok bestond vaak uit een stuk eikenhout, besprenkeld met wijwater, wijn of olie, dat in de open haard werd verbrand. Men geloofde dat door het vuur een kracht loskwam, die bijvoorbeeld vruchtbaarheid doorgaf. De as die achterbleef werd verspreid over de akkers voordat de gewassen werden ingezaaid.

 

Oud en Nieuw

Op oudejaarsdag werden hele ladingen jaorskoeken (nieuwjaarskoeken) gebakken. Op oudejaarsdag werden de koeken plat gegeten, want het jaar was ten slotte ten einde. Het was afgerold. De overige ‘jaorskoeken’ werden opgerold tot ‘rollegies’ voor nieuwjaarsdag. Vaak werd van het laatste beslag zogenoemde spekdikken gebakken.

Het nieuwjaarwinnen was vaste prik op nieuwjaarsdag. Iedereen ging eropuit om een ander het ‘nieuwjaar af te winnen’ door de nieuwjaarswens ‘De boerenjongens en knechten gingen als eerste bij bekenden langs, waar de jenever en de jaorskoeken klaarstonden. Tegen een uur of negen gingen de schoolkinderen op pad. Zij genoten van een drankje van stroop, honing of suikerwater met een klein scheutje jenever en uiteraard de joarskoeken. Na de middag waren de mannen aan de beurt. En de vrouwen? Die hadden pas de dag erna tijd om neijaor te winnen.


PERSBERICHT

 

Exloo, 20 september 2015

 

NIEUW BEELD MAX DOUWES NAGENOEG GEREED

 

Kunstenares Lia Krol legt de komende tijd de laatste hand aan het borstbeeld van Max Douwes. Dit weekend was een delegatie van de HV Carspel Oderen en de beide kinderen, Annewien en Lenhard Douwes, in het atelier in Erichem. Max Douwes 2, zoals de kunstenares het borstbeeld noemt is nagenoeg klaar.
Lia Krol: “Het is heel bijzonder voor mij. Het is mij nooit eerder overkomen dat ik een beeld voor de tweede keer maak. Binnenkort valt het besluit of het kunstwerk in gietijzer of kunsthars wordt uitgevoerd.”
Voorzitter van de HV Carspel Oderen Roelof Hoving: “Brons zou het mooist zijn, maar we willen de kat niet op het spek binden. Het beeld wordt nu van materiaal gemaakt dat geen waarde heeft voor criminelen. Hoewel het eerste beeld van Douwes, dat toch zo’n 9000 euro heeft gekost, qua bronswaarde waarschijnlijk nog geen 100 euro heeft opgebracht. Gelukkig kunnen we dankzij steun van de gemeente Borger-Odoorn, de

Rabobank Borger-Klenckeland, de Stichting Poppen, een benefietavond en leden van de vereniging zorgen dat Max terugkomt in Klijndijk.”

 

In oktober 2013 werd het bronzen borstbeeld van Drentse schrijver Max Douwes gestolen. Drie jaar daarvoor is het beeld bij de kolk van de Zietak onthuld. Het beeld was op initiatief van de Historische Vereniging Carspel Oderen gerealiseerd. De diefstal van het borstbeeld van Max Douwes was een hele schok voor het dorp Klijndijk, mevrouw Douwes en de kinderen, de kunstenares, de HV Carspel Oderen, Plaatselijk Belang Klijndijk en allen die Max Douwes (Mans Tierelier),de historie en het kunstwerk een warm hart toe dragen. Mevrouw Bep Douwes is vorig jaar overleden.

 

Max Douwes
Max Douwes (1923-1998) is een schrijver, die niet alleen voor Drenthe veel heeft betekend, maar ook als televisiemaker landelijk zijn sporen heeft verdiend. Deze geboren Klijndijker kluisterde jarenlang duizenden luisteraars in het Noorden met zijn serie Mans Tierelier löp met zien dweellocht deur Drenthe aan de regionale radio. Naast de Mans Tierelierverhalen vertaalde hij ook in opdracht van de RONO het Nieuwe Testament in het Drents.
Bij de NCRV was Douwes onder meer regisseur van populaire tv-series als Stiefbeen en Zoon en De scheepsjongens van Bontekoe.
In 1964 werd Max Douwes de Televizierring toegekend - hij nam die echter niet in ontvangst - en in 1975 ontving hij de Culturele prijs van Drenthe.
Naast zijn radio en tv-werk verzorgde Douwes ook wekelijks in diverse kranten damrubrieken, waarin hij de lezers damproblemen voorschotelde. Hij genoot op dit terrein landelijk aanzien.


PERSBERICHT

 

Exloo, 23 april 2015

 

EERSTE EXEMPLAAR FIETSTOCHT OORLOGSMONUMENTEN VOOR WETHOUDER ALBERT TRIP

 

Donderdag 23 april ontving wethouder Albert Trip het eerste exemplaar van de fietsroute Fietstocht oorlogsmonumenten voormalige gemeente Odoorn. Een werkgroep van de Historische Vereniging Carspel Oderen heeft deze route samengesteld. Tijdens deze bijeenkomst zorgde bakkerij Kuipers uit Valthe voor Wilhelmientjes, koekjes zoals ook in de oorlog werden gegeten.

 

In de afgelopen winterperiode heeft de werkgroep, bestaande uit Wim Oosting, Henk van der Veen en Jan Geerts, deze fietsroute uitgewerkt. De fietsroute (38 kilometer) kan op diverse locaties worden gestart en gaat langs negen oorlogsmonumenten in Exloo, staatsbos Odoorn, Odoorn, Valthe en Valthermond. In de route worden op beknopte wijze de achtergronden van oorlogsgebeurtenissen op die plaats of van dat dorp geschetst. Zeventig jaar na de bevrijding leek het de HV Carspel Oderen een goed moment om de inwoners en bezoekers meer te laten ontdekken over deze oorlogsmonumenten.

 

De fietsroute is te koop (€1,50) bij het TIP in Exloo en Borger, Geerts Warenhuis Exloo, Terras restaurant Poolshoogte, Saphas Kappers in Odoorn, camping De Fruithof en buffetrestaurant Thijs en Aafke in Klijndijk, bakkerij Kuipers en hotel Valthe in Valthe en het Verveenershuus in Valthermond.


PERSBERICHT

 

Exloo, 21 april 2015

 

WETHOUDER TRIP ONTVANGT  FIETSTOCHT OORLOGSMONUMENTEN

 

Op donderdag 23 april ontvangt wethouder Albert Trip het eerste exemplaar van de fietsroute Fietstocht oorlogsmonumenten voormalige gemeente Odoorn. Een werkgroep van de Historische Vereniging Carspel Oderen heeft deze route samengesteld. De presentatie is in het gemeentehuis in Exloo om 17.00 uur.

 

In de afgelopen winterperiode heeft de werkgroep, bestaande uit Wim Oosting, Henk van der Veen en Jan Geerts, deze fietsroute uitgewerkt. De fietsroute (38 kilometer) kan op diverse locaties worden gestart en gaat langs negen oorlogsmonumenten in Exloo, staatsbos Odoorn, Odoorn, Valthe en Valthermond. In de route worden op beknopte wijze de achtergronden van oorlogsgebeurtenissen op die plaats of van dat dorp geschetst. Zeventig jaar na de bevrijding leek het de HV Carspel Oderen een goed moment om de inwoners en bezoekers meer te laten ontdekken over deze oorlogsmonumenten.

 

De fietsroute is te koop (€1,50) bij het TIP in Exloo en Borger, Geerts Warenhuis Exloo, Terras restaurant Poolshoogte, Saphas Kappers in Odoorn, camping De Fruithof, buffetrestaurant Thijs en Aafke in Klijndijk, bakkerij Kuipers, hotel Valthe in Valthe en het Verveenershuus in Valthermond.


PERSBERICHT

           

Exloo, 23 maart 2015

 

JEUGD ZONDER SLEUTELS

 

Op donderdag 9 april laat Marjoleine Oppenheim-Spangenberg uit Amsterdam in haar lezing zien wat de invloed is van oorlogservaringen van ouders op de gewoontes en de rituelen in een gezin. Een bijzonder lezing in het jaar dat we vieren dat we 70 jaar bevrijd zijn.
Haar moeder Frederike ‘Riel’ van Duren overleefde de concentratiekampen, maar haar traumatische ervaringen zouden blijvend doorklinken in het leven van haar twee kinderen; een jeugd zonder sleutels.
Marjoleine Oppenheim schreef over dat leven en boek met de titel Over zij en ik. De bijeenkomst is in Ons Dorpshuis in Valthe (Hoofdstraat 54) en begint om 20.00 uur.

 

Terug naar Auschwitz
Marjoleine Oppenheim-Spangeberg is in 1995 met haar moeder en broer in Auschwitz. Ze bevinden zich in een bijzonder gezelschap: de historicus Loe de Jong (de man van haar moeder) en prins Claus en zijn drie zonen. Voor haar moeder is het de eerste keer dat ze terug is in het kamp. Voor Marjoleine zelf is het bezoek een keerpunt: ze staat oog in oog met een verleden dat niet de hare is, maar dat haar jeugd nadrukkelijk bepaalde.

 

Dat kamp zat mij moeder in de weg

Marjoleine Oppenheim schrijft dat je je moeder wel uit Auschwitz kunt halen, maar Auschwitz nooit uit je moeder. Ze verhaalt onder andere over de bruine jas waaronder haar moeder vaak ’s middag sliep, over een moederdaggeschenk dat een paar dagen later in de vuilnisbak lag, dat ze het lied Mama van Heintje afzette of spottend heel hard meezong, over haar moeders blikken toen ze als jong meisje met een blauw stippeltjesjurk thuis kwam, over haar wisselende stemmingen en waarom haar moeder sleutels haatte.


PERSBERICHT

           

Exloo, 14 januari 2015

 

HET HIELE JAOR ROND, VAN JANUARI TOT EN MET DECEMBER

 

Op donderdag 29 januari houdt Harm Jan Lesschen uit Oosterhesselen voor de leden van de Historische Vereniging Carspel Oderen en andere belangstellenden een lezing over feesten, bijzondere gebruiken, gewoonten en gebeurtenissen in Drenthe, vroeger en nu. De bijeenkomst is in restaurant Het Wapen van Exloo Hoofdstraat 8, in Exloo en begint om 20.00 uur.  

 

Over feesten, bijzondere gebruiken, gewoonten en gebeurtenissen in Drenthe

Aan de hand van een powerpointpresentatie vertelt Harm Jan Lesschen onder meer over haantie op een stokkie, paosvuurbranden, Sint Meerten, Sint Nicolaas.
Oude gebruiken als het steffenen en Sint Steffenrijden en de Pinksterbruid komen aan de orde. Daarnaast vertelt hij over gebruiken bij geboorte, trouwen en sterven, jaarmarkten, bijzondere gerechten op Nieuwjaarsdag en weerspreuken. Ook knieperties, rollegies en nieuwjaarskoeken en hun recepten zijn opgenomen in de lezing naast allerlei gebruiken en gewoonten uit de landbouw.
Ook aan koppermaandag, appelrilling, oliebollen eten na de aardappeloogst, de bouw in en Maria Lichtmis met haar weerspreuken wordt aandacht besteed?
Maar ook wie vroeger aan de deur kwamen om hun koopwaar te slijten en hoe berichten werden doorgegeven, wordt verteld

 

Harm Jan Lesschen is als docent verbonden aan de stichting het Huus van de Taol en geeft regelmatig Drenthe-cursussen. Daarnaast is hij taolschulte van het Huus van de Taol voor de gemeente Coevorden.