PERSBERICHT

Exloo, 11 juni 2021

 

DE NIEUWE SPITWA(A)RK IS UIT

 

Spitwa(a)rk in kleur: Kampeerboerderij Oring, Valthe 1900, Bethelkerk en molen Exloo

 

Spitwa(a)rk laat in dit nummer een tot nu toe onbekend schilderij van de molen van Exloo, uit de Haagse School-periode, zien. Roel Sanders schreef hierover.
Het ontstaan en de geschiedenis van de kampeerboerderij Oring in Odoorn wordt beschreven door Henny van der Veen-Kruit. Ook een verhaal over hoe het toeging in Valthe rond 1900.
Gradus Kuipers legde zijn herinneringen vast en die geven een mooi beeld van die tijd. Op de Middenpagina staat een foto van de openbare lagere school Oost in 2e Exloërmond (± 1967).
Tjakko Smith vertelt over de geschiedenis van het kleine kerkje in Valthe, de Bethelkerk. In Uit de krant gaat het over oude straatnamen in Exloo. Roel Sanders geeft een mooie en humorvolle uitleg, in het Drents, over de oude namen van straten.
Jan Wierenga zijn column Rondblik heeft de prachtige titel: Omstaan leren en kerel worden. Hij gaat terug naar zijn diensttijd, waarin hij ook door het Drentse land ging met zijn Leopard.
De voorplaat is uit begin 20e eeuw. Toen had Exloo al een bollenveld.

 

De kampeerboerderij in Odoorn

De kampeerboerderij, nu zorgboerderij Huize Odoorn, werd in 1951 op initiatief van de handelsvereniging een kampeerboerderij. Daarvoor woonden daar Henny van der Veen haar grootouders. Zij dook ook de archieven in. In dit artikel schrijft zij over de start en de veranderingen aan en in de boerderij, maar ook over de bewoners en wat er allemaal gebeurde in de tijd van de familie Mulder en later Hooghwerff. In dit artikel ook prachtige foto’s.

Valthe rond 1900 (deel 2)

De redactie heeft een bundel verhalen van Gerrit Kuipers, die over het begin van de vorige eeuw gaan en waaruit blijkt hoe men in Valthe leefde. Gebruiken en leefwijze, die ook gelden voor andere zanddorpen. In dit deel vertelt Gradus Kuipers over de stoomdorpsvereniging, de schaapskudde, schaapscheren, de Schaopskoel, iemkers en plaggen en over vlas, raapzaad en boekweit.

Het kleine kerkje in Valthe

De Bethelkerk aan de Hoofdstraat 57 in Valthe heeft een lange geschiedenis. Tijdens de vervening van Valthermond vestigden zich verschillende veenarbeiders op het zand in het dorp Valthe. De veenarbeiders kwamen uit diverse regio’s van Nederland en zelfs uit Duitsland. In het veen werd door evangelisten Gods Woord gepredikt en werd er gewezen op het kwaad van jenever. Tjakko Smith doet de geschiedenis van de evangelisatie in Valthe uit de doeken.

De molen van Exloo

Groot was de verrassing toen de redactie een foto toegestuurd kreeg van een schilderij, waarop een molen van Exloo stond afgebeeld op paneel geschilderd door de uit Den Haag afkomstige Julius Jacobus van de Sande Bakhuijzen. Hij leefde van 1835 tot 1925. In zijn tijd verlieten veel schilders, aangeduid als de Haagse School, hun atelier om ter plekke, te midden van de natuur, hun werken te schilderen. Ook Jacobus was meermalen in Exloo.

Tot nu toe waren daar slechts drie afbeeldingen van bekend. De oudste is op een tekening die Egbert van Drielst (1745-1818)maakte. Een rond 1910 gemaakte foto, aanwezig in het archief van de gemeente Borger-Odoorn geeft een duidelijker beeld, evenals een in 1915 door Hobbe Smith gemaakte lithografie. Het schilderij is in kleur afgebeeld en is in particulier bezit.

Het tijdschrift wordt, indien gewenst, op verzoek toegezonden. Het blad is verkrijgbaar bij Warenhuis Geerts in Exloo, bibliotheek en het Vervenershuus in Valthermond, de bibliotheek Odoorn en boekhandel Boelens (Emmermeer).

 

Roelof Hoving

Tel: 0591-549268 (privé)

06-29560994

PERSBERICHT

Exloo, 5 maart 2021

 

Verhalen over de Tweede Wereldoorlog en paasvuur

 

In Spitwa(a)rk een drietal bijzondere artikelen over de vijf oorlogsjaren. Geert Komduur vertelt over de periode in Exloo. Ekke Bosch, Frits Bodewitz, Geert Kloppenburg, Tinie Boezeman-de Jong en Klaas Tuin delen hun herinneringen en anekdotes over belevenissen in Valthermond in deze verschrikkelijke tijd.

Op de voorplaat zien we een aandoenlijke foto uit 1938 met twee joodse kinderen: Telsiena en Jozefien Lezer uit Valthermond, samen met dienstmeisje Beide kinderen en hun ouders werden door de Duitsers vermoord. Harm Tiesing vertelt ons over het paasvuurgebruik uit het begin van de vorige eeuw. De rubriek Middenpagina laat ons een groepje kinderen uit Exloo zien dat Palmpasen viert met haantje op een stokje.
In Herkent u het nog? wordt gezocht naar namen van personen die in 1954 aanwezig waren bij de eerste steenlegging van het Groene Kruisgebouw in 2e Exloërmond.
In Uit de krant gaat het ook over 2e Exloërmond; een mooie foto over het werken in het veen. Jan Wierenga zijn column Rondblik heeft de intrigerende titel Een ‘windvlaag des doods’ en gaat over de coronapandemie en de Spaansche griep. In dit nummer staat een aantal zeer bijzonder foto’s, waaronder van de Poolse bevrijders en een onderdoken joods jongetje in Valthermond.

Ekke Bosch vertelt over de oorlog

Wim Oosting sprak met Ekke Bosch. Bosch was bij het uitbreken van de oorlog vijf jaar. Hij vertelt over de bruggen, die werden opgeblazen en over neergehaalde vliegtuigen, die ze daarna opzochten. Ook over de bevrijding door de Polen en die met hun tanks in het veen vast kwamen te zitten vertelt hij.

 

Exloo inde Tweede Wereldoorlog

Komduur zijn artikel  neemt ons mee naar het  begin van de oorlog, het verzet en wat zijn vader beleefde bij het vervoer van munitie van Emmen naar Odoorn. Ook schijft hij over februari 1945. wanneer de spoorlijn bij Exloo wordt gebombardeerd en over de nacht dat in hun boerderij Duitsers overnachtten. Ook de bevrijding van Exloo en de NSB-boerderijen komen aan de orde.

 

Oorlogsherinneringen uit Valthermond

Dit artikel is vier jaar geleden opgetekend door Jan Ottens en Marian Servaas, maar de vertellers zijn allemaal nog in leven. Frits Bodewitz is nu 103 jaar, Tinie Boezeman-de Jonge nu 96 jaar, Geert Kloppenburg 88 jaar en Klaas Tuin is 84 jaar. Achtereenvolgens herinneringen over smokkelpraktijken, verdrinkingen, dokter Boeke, beschietingen, spertijd, NSB’ers en bevrijding. Klaas Tuin vertelt over zijn vader Roelof Tuin, die in het verzet zat. Hij werd een tijd na het in brand steken van het gemeentehuis in Exloo opgepakt en vermoord door de Duitsers.

 

 

 

Het paasvuur

Paasvuren zijn van alle tijden en een groot aantal gebruiken zijn gebleven, maar toch zijn er verschillen met onze tijd. Vroeger werd bijvoorbeeld bij het paasvuur, aldus Tiesing, veel gezongen.

 

Het tijdschrift wordt, indien gewenst, op verzoek toegezonden. Het blad is verkrijgbaar bij Warenhuis Geerts in Exloo en boekhandel Boelens (Emmermeer). Als de bibliotheken in Odoorn en Valthermond en het Vervenershuus in Valthermond weer open zijn ze ook daar verkrijgbaar.

 

Roelof Hoving

Tel: 0591-549268 (privé)

06-29560994